Warmtepomp vermogen berekenen (4 tools)

Last updated:

Hele fora en Facebook groepen worden volgeschreven over het vermogen van de te kiezen warmtepomp. Terwijl je bij de keuze van je gas CV ketel waarschijnlijk alleen geïnteresseerd was in het tapwater comfort warmwater klasse (CW) van je ketel. In dit artikel een aantal handige kort door de bocht berekeningswijzen en de koning van de vermogensberekening: de warmteverliesberekening of transmissieberekening.

Belang juiste capaciteit warmtepomp

Welke type warmtepomp je ook kiest, je hebt altijd te maken met deze vraag. De capaciteit van een warmtepomp geeft aan wat de maximale energie is die de warmtepomp kan leveren. Het is belangrijk dat de warmtepomp die u kiest de goede capaciteit heeft; niet te groot en niet te klein. Wanneer een warmtepomp te weinig capaciteit heeft, loopt u het risico dat radiatoren niet warm genoeg worden, of dat de hybride cv ketel te vaak moet bijspringen. Aan de andere kant zorgt een te hoge capaciteit voor een onnodige investering. Ook moet de ondergrens waarop de warmtepomp op een laag pitje kan draaien zodanig zijn dat deze niet te vaak aan en uit hoeft te gaan. Bij een te hoge capaciteit -en zonder buffervat- kan dit het geval zijn en gaat de pomp pendelen.

Een ding is zeker, een te grote of te kleine pomp is niet goed

Geert van den Biggelaar, business developer Viessman
Vaillant geeft per type (kolom) aan wat de capaciteit in kW van de verschillende warmtepompen zijn in verschillende situaties. A2/W35: vermogen bij buitentemperatuur van 2 graden en een afgiftesysteem van 35 graden in en 30 graden retour. (Delta 5k). Je ziet dat het vermogen voor de VWL 35/6 bij buitentemperatuur 7 graden verschillend is bij verschillende afgiftetemperaturen.

Wat beïnvloed de maximale benodigde capaciteit van een warmtepomp?

Een lijstje:

  • Grote woning in vierkante én kubieke meters.
  • De isolatie van vloeren, daken, wanden, deuren en ramen. Ga dus eerst of iig valk na je warmtepomp installatie ook isoleren. Lees hier alles over huis isolatie en die de isolatie wizard om te zien wat je met welke investering terugverdient
  • En ivm de isolatie: zij er wanden aanleunend aan een ander verwarmt huis. Die hoeven dan minder opgewarmd te worden. Een rijtjeshuis met aan beide kanten buren heeft minder afkoeling dan een geheel vrijstaand huis.
  • De warmteterugwinning van het ventilatiesysteem indien aanwezig: 20% van de verwarmingsscapacteit kan hierdoor naar buiten verdwijnen.
  • De ligging: wordt de woning aangewarmd door zon op het zuiden of is extra verwarming nodig door koude ligging op noord of in bijvoorbeeld dal of bos?
  • Het stookgedrag: alle kamers in huis dag en nacht op 24 graden houden behoeft meer capaciteit dan alleen de woonkamer overdag op 20 graden en de rest op 18 en alles in de nacht op 14 graden.
  • De minimale buitentemperatuur. Het verschil tussen binnen en buitentemperatuur, de delta bepaalt wat er gestookt moet worden. Een huis in Italië waar het ’s winters niet kouder dan 15 graden wordt vraagt een lagere warmtepomp capaciteit dan een huis in Noord Zweden waar het gemiddeld in de winter -20 graden vriest. Denk hierbij ook aan de graaddagen discussie.
  • De afgifte van je cv water: een warmtepomp is energie efficiënter op 35 graden afgifte maar het vermogen is dan lager vergeleken bij afgifte op bijvoorbeeld 50 graden.
  • Hiervan afgeleide waarden die veel in de schattingen worden gebruikt, zijn bijvoorbeeld:
    • Het huidige gasverbruik voor verwarmen
    • Hoeveel uur per jaar draait de cv ketel?
    • Energielabel huis
    • Bouwjaar huis

Isolatie wizard

Huis isolatie wizard

Je huis isoleren is een ‘geen spijt’ maatregel. Ontdek wat isolatie voor jouw type huis kost. En wat het oplevert per jaar in geld, rendement, energie en co2 besparing.

Rekenmethoden capaciteit warmtepomp berekenen

Er zijn een aantal methoden in zwang om snel je benodigde vermogen te schatten op basis van de afgeleide waarden. Ik kwam deze tegen in m’n zoektocht toen m’n energieadviseur me nog moest overtuigen van het maken van een warmteverliesberekening van m’n huis…

De rekenmethoden zijn:

  1. Schatting capaciteit hybride warmtepomp op basis van gasverbruik dag
  2. Schatting full-electric wp Isso op basis van gasverbruik jaar minus tapwater
  3. Schatting op basis van energielabel en oppervlak huis
  4. Warmteverliesberekening huis per ruimte en stookgedrag

Waarom speelt de vermogens of capaciteitsvraag zoveel meer bij warmtepompen dan bij CV ketels?

Maar voordat we erin duiken nog even de vraag; waarom speelt de vermogens of capaciteitsvraag zoveel meer bij warmtepompen dan bij CV ketels? Dit komt doordat bijna elke gasgestookte ketel wel een vermogen van 20kW of meer halen. De gemiddelde Nederlands woning heeft niet meer nodig dan 8 kW. Met een gasketel haal je dit dus met gemak. Maar een warmtepomp wordt duurder met elke kW die je toevoegt. Bovendien neemt de ondergrens van de minimale capaciteit dan ook toe. Als je minimale capaciteit die je woning nodig heeft, lager is dan de minimale capaciteit waarop je warmtepomp kan draaien dan kan deze gaan pendelen. En je wilt ook geen overcapaciteit betalen die je niet nodig hebt toch?

Maximale maar ook minimale capaciteit van belang

De meeste berekeningen gaan over de maximale capaciteit die je huis nodig heeft. Gelukkig zijn de meeste warmtepompen van tegenwoordig ‘modulerend’. Ze kunnen meestal tot op 20% van hun maximale capaciteit draaien. Dit is nodig zodat ze als het buiten 15 graden is en je woonkamer 20 graden moet zijn, op een laag pitje kunnen draaien voor die 5 graden verschil.

capaciteit warmtepomp wolf cha-10 bij ltv
Wolf maar ook andere merken maken mooi grafieken van de capaciteit ten opzichte van de buitentemperatuur. De Wolf cha-10 die draait op een afgifte temperatuur van 35 graden in en 30 terug, heeft bij -5 graden buitentemperatuur een maximale capaciteit van 10 kW (rode lijn) en een minimale capaciteit van 2,4 kW (blauwe lijn). Bij 15 graden is de minimale afgifte capaciteit gestegen naar 4kW. Als je huis bij +15 graden buitentemperatuur een capaciteit van 2 kW nodig heeft, is deze warmtepomp dus te groot. Tenzij je een buffervat neemt (zo wie zo aan te raden), gaat de warmtepomp dan te vaak aan en uit (pendelen) waardoor de levensduur bekort wordt.

1- Schatting capaciteit hybride warmtepomp op basis van gasverbruik dag

Dit is eigenlijk een schatting voor de capaciteit voor een hybride warmtepomp waarbij je cv ketel de verwarming overneemt beneden de 5 graden. Een nadeel van de hybride wp oplossing is o.a. ben je dus niet volledig van het gas af. Lees hier meer over de nadelen van een hybride warmtpomp.

Capaciteit hybride warmtepomp (in kW) =(‘Verbruik gas in m3 dag bij 5 graden buiten en geen zon/24uur)*9

Voorbeeld: 30m3 gasverbruik in etmaal zonder zon en 5 graden buitentemperatuur.(30m3/24)*9= 11,25 kW vermogen voor hybride warmtepompwarmtepomp

  • Nadeel:
    • is erg dag afhankelijk. gebruik gemiddelde van een aantal van deze dagen waarop het 5 graden is.
    • Alleen voor berekening capaciteit hybride warmtepompen
  • Voordeel:
    • Makkelijk te berekenen

2- Schatting Isso: capaciteit warmtepomp op basis van gasverbruik jaar verwarmen en bouwjaar woning

Deze methode is ontwikkelt door Isso kennisplatvorm voor bouw- en installatieprofessionals. In deze schatting voor de capaciteti van een full-electric warmtepomp wordt de gemiddelde isolatiegraad van het bouwjaar van de woning meegenomen. De Isso levert vakkennis aan professionals en deze berekeningsmethode is ontwikkeld samen met alle grote warmtepompleveranciers en is mede gefinancierd door de Rijksoverheid (RVO), Techniek Nederland en Wij Techniek.

Capaciteit warmtepomp (in kW) = ((‘Jaarverbruik gas in m3’ – ‘gasverbruik in m3 douche, bad en tapwater’)*’energie-inhoud m3 gas in kW stroom’)/’vollasturen cv op basis bouwjaar en aanwezigheid wtw’

Bouwjaarvollasturen zonder wtwvollasturen met wtw
1800 – 19951750
1996 – 19991700
2000 – 20101650
2011 – 201515501350
2016 – 201815001300
2019 – 202015001200
2021 – 202413001000
Vollasturen voor Isso berekening warmtepomp capaciteit. Mét en zonder warmteterugwinning ventilatie systeem woning

Voorbeeld: huis uit 1850 met 2400m3 gasverbruik als gemiddelde afgelopen 5 jaar waarvan 600m3 voor warm tapwater 6 personen. ((2400m3- 600m3)*9)/1750=9,24 kW

Weten hoeveel gas u momenteel verbruikt aan uw douche? Bereken het hier.

Of: meet uw gasverbruik in de maanden waarin u uw huis niet verwarmt. Dat is het gasverbruik voor tapwater (douche en keuken).

  • Nadeel:
    • Houd geen rekening met ligging woning. Alleen indirect via gasverbruik.
    • Schatting aandeel verwarmen lastig.
    • Gasverbruik jaar is steekproef van of matige of strenge winter.
    • Houd geen rekening met extra isolatie na de bouw of isolatieplannen.
  • Voordeel:
    • Relatief simpele berekening
    • Houd rekening met jaar gasverbruik
    • Houd indirect rekening met warmte terugwinning ventilatie via de vollasturen

‘Koevlaas’ formule

Eigenlijk is deze Isso warmtepomp capaciteit methode een uitgewerkte variant van de inmiddels beroemde ‘Koevlaas’ formule. Koevlaas2 was de gebruikersnaam van Tweaker forum lid Marnix Rozenga uit Ilpendam, een installateur van warmtepompen, die de formule daar introduceerde: m3 gasverbruik jaar * 8 kW warmte uit 1 m3 gas / 1650. (Die 1650 is dan het aantal vollasturen.) Gemakshalve betekend elke 1000m3 dus 5kW extra aan vermogen voor de warmtepomp, aldus de familie Kleinman op hun onvolprezen verduurzamings blog.

3- Schatting capaciteit warmtepomp op basis van energielabel en oppervlak huis

Een andere schattingsmethode is op basis van het energielabel van een huis en het aantal te verwarmen vierkante meters. Uitgangspunt is dat er meer watt verwarming nodig is per m2 naargelang het energielabel slechter wordt.

En dit is de bijbehorende energielabel – watt per m2 tabel:

EnergielabelBenodigde gemiddelde hoeveelheid Watt/m2
A50
B55
C60
D68
E75
F90
G110
Hoe beter het energielabel, hoe minder warmte de woning verliest (watt per vierkante meter)

Capaciteit warmtepomp (in kW) =
(benodigde vermogen per m2 * opp van te verwarmen ruimtes in m2) / 1000

Voorbeeld: huis uit 1850 energielabel D en 180m2. ((68*180)/1000=12,3 kW

4- De enige echte berekening: warmteverliesberekening

Naast de schattingen kun je ook per ruimte een berekening maken op basis van de grote en hoogte ruimte en de isolatiewaarden per wand, vloer en ramen, de delta-temperatuur per wand en veel meer. Het maken van een warmteverliesberekening kun je uitbesteden aan een specialist. Zelf heb ik dit in een enorm spreadsheet onder leiding van energieadviseur Ernst van Tongeren van ID Energie uitgevoerd. Als er behoefte aan is kan ik deze template met uitleg delen voor je eigen transmissie of warmteverliesberekening.

Ikzelf kon er m’n isolatieplannen in kwijt en zo de vergelijking in totale capaciteit voor en na de isolatie mee bepalen. We wonen ook in een a-typische huis met kantoor aan huis, een B&B dat in de winter minder verhuurt is, nog van de gaskachels kwam en langzaam overgaat naar laag temperatuur verwarming. ik kon er alle merkwaardigheden en scenario’s in kwijt.

Op bouw-energie.be staat een vereenvoudigde gratis versie van de Heat-box om zelf een warmteverlesiberekening te maken.

Video warmteverliesberekening huis.

Voor- en nadelen warmteverliesberekening

  • Voordelen
    • Meeste precieze berekening die veel verder gaat dan alle vorige schattingen.
    • Je kan per kamer andere gewenste temperaturen instellen
    • Je kan scenario’s doorrekenen met andere buitentemperaturen om ook de minimale capaciteit te berekenen.
    • Aanwarmen zuid of niet aanwarmen noord, meewegen.
    • WTW ventilatie type per ruimte instellen.
    • Toekomstige verbouwingen en isoleren meewegen in scenario’s.
  • Nadelen
    • Erg bewerkelijke in tijd of geld
    • Specialistische kennis nodig over isolatiewaarden wanden, vloeren, daken etcetera.
    • Je moet van elk type muur weten hoe de opbouw is; soort materialen en dikte materialen.

Tot zover, ik hoop dat je er wat aan hebt bij het berekenen van het vermogen van je toekomstige warmtepomp! Als je de Excel rekentool warmteverliesberekening wilt hebben, voeg dan hieronder je reactie toe.